Cyberfraude: de Chinese maffia gaat met haar tijd mee

Wereldwijd kloppen digitale zwendelaars hun slachtoffers miljarden euro’s uit hun zak. Deze daders werken echter als slaven voor de bazen van kleine en grote bendes. De grootste bendes komen uit China.

Dubieus record

Op het ene gebied na het andere werpt de Volksrepubliek China zich op tot wereldleider. Ze gooit ook hoge ogen om houdster te worden van een dubieus record: als thuisland van de grootste digitale fraudeurs ter wereld. Deze bedrijfstak is volgens het drugs- en misdaadbureau van de VN goed voor bijna veertig miljard dollar per jaar. Het vuile werk laten de oplichters over aan de minstens honderdduizend mensen die ze, niet alleen uit China, maar ook uit tientallen andere landen, naar hun zwendelcentra hebben gelokt. Daar worden ze tot slaaf gemaakt.

De slaven hebben maar één taak: zo veel mogelijk mensen, waar ook ter wereld, zo veel mogelijk geld uit de zak kloppen, in het Engels of in hun eigen taal. In een stoomcursus leren ze tactieken om het vertrouwen van hun slachtoffers te winnen, bijvoorbeeld door hen de hemel in te prijzen of digitaal het hof te maken. Met de belofte van fabuleuze winsten smeren ze investeringen, cryptovaluta of deelname aan gokspelen aan. Deze wereldwijde diefstal-op-afstand wordt gedomineerd door Chinese maffiafamilies. Vorig jaar kregen 78 duizend kleine en grote Chinese fraudeurs een proces aan hun broek, ruim de helft meer dan het jaar ervóór. Toch ging het om niet meer dan het topje van een almaar uitdijende ijsberg van scam-criminaliteit.

Niet in beeld

De pijlsnelle stijging van het aantal slachtoffers kwam de Chinese politie op veel kritiek te staan. Ze zou lang niet hard genoeg optreden tegen de digitale bandieten en daarmee China’s reputatie aantasten als een land met relatief geringe criminaliteit. De alom aanwezige (gezichtsherkennings)camera’s zijn in dit geval niet bruikbaar. Ze kunnen immers geen online-misdrijven in beeld brengen, want die spelen zich niet af in de openbare ruimte. Sterker nog: ze spelen zich vaak niet eens af in China.

Doodstraf voor maffiabaas Bai Suocheng

China telt tal van misdadigersbendes, maar de groepen die zich specialiseren in online-criminaliteit voeren hun acties vooral uit vanuit Zuidoost-Azië, met het door een burgeroorlog verscheurde Myanmar als belangrijkste basis. Ze hebben enorm geprofiteerd van de uitschakeling in 2024 van een beruchte Myanmarese politicus en krijgsheer: de maffiabaas Bai Suocheng, heer en meester van de aan China grenzende regio Kokang. Behalve door telefonische en online-oplichting werd hij schatrijk door drugs- en wapenhandel, het exploiteren van prostituees en het runnen van casino’s en goksites. Bai en zijn trawanten zijn verantwoordelijk voor de moord op zes Chinezen. China eiste en verkreeg hun uitlevering. In november viel het vonnis: voor Bai, zijn zoon en drie anderen de doodstraf, (levens)lange opsluiting voor zestien familieleden en medewerkers.

Ontvoeringen van acteurs

Begin dit jaar werd de Chinees Wang Xing, een tamelijk obscure acteur, naar Thailand gelokt met een aanbod voor een interessante filmrol. Bij aankomst in Bangkok werd hij door een Myanmarese bende ontvoerd. Hij kwam in het Apollo Park terecht, een scam-centrum in Myanmar vlak bij de Thaise grens. Misdaadsyndicaten hebben daar het rijk alleen. De verdwijning van Wang was in China en Thailand groot nieuws. Hij bleek niet de enige Chinese acteur te zijn die met valse beloften naar Thailand was gelokt. Met de snelle bevrijding van Wang uit het Apollo Park liep deze ontvoering goed af.

Campagne tegen cyberfraude boekt resultaat

Om haar reputatie op te vijzelen begon de Chinese politie een massale campagne tegen cyberfraude. Deze zomer werden de resultaten bekendgemaakt. De cijfers waren duizelingwekkend, al waren ze mogelijk opgeblazen: 1.7 miljoen fraudegevallen waren aangepakt, meer dan twaalf miljard scam-telefoongesprekken geblokkeerd, bijna elf miljard telefonische zwendelberichten onderschept, 360 duizend verdachten gearresteerd. In samenwerking met lokale collega’s sloeg de Chinese politie ook toe in fraudepaleizen in Zuidoost-Azië: ruim tweeduizend scam-huizen werden ontmanteld, tachtigduizend verdachten opgepakt, tiendduizenden mensen uit hun slavernij bevrijd.

Moderne slavernij

Uit politieonderzoek en de verhalen van Wang Xing en bevrijde slaven is meer bekend geworden over de werkwijze van de digitale grootfraudeurs. Hun rekruteringspraktijken variëren van ontvoeren tot ronselen. Een standaardmethode is het aanbieden van een vorstelijk betaalde functie in de IT-sector in het buitenland. Typerend is het geval van Aaron. In zijn land in zuidelijk Afrika leek hij geen toekomst te hebben. Vandaar dat hij gretig inging op het prachtige voorstel dat iemand hem deed: een schitterende baan in een techbedrijf in Thailand.

Bij aankomst in het beloofde land werd hij hartelijk ontvangen en samen met twee andere Afrikaanse jongemannen naar de auto geloodst die hen naar een hotel vlak bij het vliegveld zou brengen. Ze kwamen echter niet in het hotel terecht, maar in een soort gevangenkamp in Myanmar, KK Park geheten. Het complex was speciaal gebouwd voor telediefstal op industriële schaal. Journalisten van Deutsche Welle hebben gesproken met verschillende overlevenden. Ze werden behandeld als slaven: werkdagen van zeventien uur, geen rustpauzes, laat staan vakanties, strenge bewaking, marteling, moord.

‘Als we zeiden dat we weg wilden,’ zei de West-Afrikaanse Lucas, ‘dan kregen we te horen dat zij ons zouden verkopen of doodmaken.’ Van andere voormalige cyberslaven weten we dat ze per week minimaal vijfduizend dollar moesten binnenharken. Lukte dat niet, dan volgden er klappen of elektrische schokken, of opsluiting in een duistere kamer zonder ramen. Wie het waagde te ontsnappen, riskeerde de dood. De bewakers waren voormalige leden van een Myanmarese verzetsbeweging. Ze hadden de strijd tegen het regime opgegeven en zich in dienst gesteld van Chinese scam-maffiosi. 

Het slavenbestand is zeer gemengd. In een inmiddels opgerold cybermisdaadcentrum werkten naast Chinezen, mensen van twintig andere nationaliteiten. Ze werden permanent bewaakt. Hun ethische bezwaren telden niet. Een van de ‘werknemers’ vertelde later dat hij een beoogd slachtoffer zó enthousiast voor de aangeboden nep-investering had gekregen, dat deze van plan was de sieraden van zijn vrouw te verkopen om zijn aankoop te financieren. “Ik vond dat verschrikkelijk,” vertelde hij. “Doe het niet, wilde ik hem zeggen. Maar dat kon niet, want we werden constant afgeluisterd door onze bazen”.

Chinese opvolger van Bai Suocheng

Onder de arrestanten van de afgelopen zomer waren de leden van een hele Chinese familie, Ming genaamd, die kapitalen had verdiend aan online-scams. Kort geleden zijn elf leden van deze familie in China ter dood veroordeeld. Vijf bloedverwanten kregen een voorwaardelijke doodstraf – meestal komt dit neer op levenslang – terwijl twaalf anderen werden veroordeeld tot lange gevangenisstraffen. De familie Ming bestierde een aantal grote fraudecentra in dezelfde regio Kokang waar eerder de Myanmarese maffiapatriarch Bai Suocheng de dienst had uitgemaakt.